علوم تجربی منطقه ی عمارلو (گیلان)

تعریف باز خورد [1]

«به اطلاعاتی که فاصله ی بین سطح واقعی دانش آموز و سطح مورد انتظار را مشخص کند و نشان دهنده ی فعالیتی باشد که لازم است یاد گیرنده انجام دهد تا به استاندارد مورد نظر دست پیدا کند ، باز خورد گفته می شود . دانش آموز از طریق باز خورد متوجّه  خواهد شد که چه کاری باید انجام دهد ، چرا باید آن را انجام دهد و چگونه باید انجام دهد . بنابر این ، باز خورد نه تنها به دانش آموز اطلاعات مفیدی در مورد سطح مهارت و دانشی که کسب کرده می دهد ، بلکه او را راهنمایی می کند که چگونه  مهارت ها و دانش خود را ارتقا دهد» .

باز خورد هسته ی مرکزی فرایند یاد دهی – یاد گیری است و باید به گونه ای انجام گیرد که ترغیب کننده باشد و موجب شود دانش آموز با علاقه مندی به کاهش خطاها و اشتباهاتش در جریان یادگیری بپردازد و تکالیفش را با دقت بیشتری انجام دهد . لذا برخی از مواردی که در ارائه ی باز خورد توسط معلم لازم است مد نظر قرار گیرد ، به شرح زیر است .

منابع باز خورد :

 1 – باز خورد معلّم به دانش آموز    2 – باز خورد دانش آموز به خودش

 3 – باز خورد دانش آموز به معلم     4 – باز خورد همکلاسی ها به دانش آموز

 انواع باز خورد :

1 – باز خورد کمی یا توصیفی           2 – باز خورد رسمی ( کتبی ) و غیر رسمی ( شفاهی )    3 – باز خورد جمعی یا فردی                   4 – باز خورد تکوینی یا پایانی

نکات قابل توجّه در ارائه ی باز خورد به شرح زیر است : [2]

ü     پیوسته باشد ؛ یعنی دانش آموز در حین فرایند یاد گیری ، باز خورد دریافت کند .

ü     سو دمند باشد ؛ یعنی حاوی اطلاعاتی باشد که دانش آموز را از نوع فعالیتی که باید انجام دهد تا به انتظارات آموزشی دست یابد ، آگاه کند .

ü     منابع باز خورد متنوع باشد ( دانش آموز ، همسالان ، والدین ، معلم و ...) تا آثار و فعالیت دانش آموز از منظر های مختلف و متفاوت بررسی شود .

ü     توصیفی و مثبت باشد ؛ به عبارت دیگر برای دانش آموز ساده و قابل فهم باشد و او را به یاد گیری ترغیب کند .

نمونه هایی از باز خورد های رسمی تهیه و تکمیل چک لیست ، ترسیم نگاره و نگارش جملات توصیفی منظوم و منثور( زنده باد – هزار آفرین – به تو افتخار می کنم – مرحبا – چقدر خوب و زیبا نوشته ای – آخه چرا عزیزم – چقدر پیشرفت کرده ای – به نظر می رسد در آینده باید بیشتر تمرین کنی . فرشته ی بهشتی خیلی قشنگ نوشتی و ..... ) بر روی آثار دانش آموزان و تهیه کارنامه ی توصیفی با مقیاس رتبه ای می باشد . و باز خورد های غیر رسمی شامل : صحبت ها و جمله های توصیفی منظوم و منثور شفاهی معلم با دانش آموز در حین کار و فعالیت یاد گیری  است. البته معلمان گرامی نباید در ترسیم نگاره ها و بیان و نگارش جملات توصیفی دچار کلیشه زدگی و عادت شوند . به طوری که قدرت انگیزش و ویبایی شناسی نگاره ها ، جملات و عبارات را با تکرار نابجا و بی هنگام خویش ، از بین ببرند و دچار نوعی تیک گردند . یعنی معلمان عزیز باید بدانند وزن نگاره ها و جملات توصیفی هم ، با هم فرق دارند و بجا و به وقت باشند یعنی بایسته است معلم قبل از هر گونه باز خوردتوصیفی ، از خود بپرسد : برای کی ؟ چه نگاره ، جمله یا واژه ای ؟ ، چرا ؟ ، چه وقت ؟ و چگونه ؟ ، باید به کار گرفته شوند ؛ آنگونه که دیدن ، شنیدن یا خواندن باز خورد های توصیفی معلم ، برای دانش آموز ، انگیزاننده و هیجان آور باشد و او را به نشاط آورد و به تلاش بیشتر وادار نماید . که در نهایت دانش آموز ، احساس منزلت و پیشرفت کند .