ارزش یابی پایانی معلم ، برای نوع خاصی از تصمیم های آموزشی ، اطلاعاتی  را از وضعیت دانش آموزان جمع آوری می کند . اساسا ً در ارزشیابی پایانی اطلاعاتی از چگونگی تحقق اهداف ، جمع آوری می شود. در این نوع ارزش یابی دو هدف اصلی وجود دارد :

1 -  پا سخگویی: که معلم و آموزشگاه و نظام آموزشی به جامعه که سرمایه گذار اصلی در امر آموزش و پرورش است پاسخ گو می شوند .

2 - ارتقای تحصیلی ( تصمیم گیری درباره ی ارتقای تحصیلی دانش آموز ) : بر مبنای اطلاعات به دست آمده از وضعیت دانش آموزان در پایان دوره ی آموزشی در باره ی ارتقای آنان به پایه ی بالاتر تصمیم گرفته می شود . در نظام های آموزشی ، که هدف اساسی آن ها از ارزشیابی تحصیلی ، ارتقاء ، گزینش و مدرک دادن است ،  نمی توان از یادگیری دانش آموزان حمایت کرد . این گونه ارزش یابی تحصیلی نمی توانند معلمان را در درک چگونگی یادگیری دانش آموزان و نیاز های آموزشی آن ها یاری نماید و تنها مشخص می کند آیا دانش آموزان اهداف یادگیری از پیش تعیین شده را پوشش داده و محتوا را یاد گرفته است یا خیر . گر چه ممکن است تصور شود که این نوع ارزش یابی به دلیل ایجاد انگیزه ( خواندن برای امتحان دادن ) ، موجب بهبود یادگیری می شود ، اما باید توجّه داشت که این روش فاقد کفایت لازم برای کمک به بهبود یادگیری دانش آموزان است  و ممکن است تأثیرات مخرب و آسیب زا به همراه داشته باشد . ( وضعیت فعلی حاکم بر کشور )

در ارزشیابی تکوینی ، معلم به دنبال اطلاعاتی است که بر اساس آن بتوانند درباره ی بهبود فرآیند یاد دهی یاد گیری دانش آموزان در کلاس تصمیم های مناسب بگیرند . این نوع ارزشیابی برای تشخیص ضعف ها ، قوت ها و مشکلات فرآیند یادگیری و اصلاح و بهبود آن به کار می رود . مهم ترین ویژگی این نوع ارزش یابی ، جهت گیری اصلاحی و درمانی آن است به طوری که در موقع مقتضی به معلم و دانش آموز فرصت و امکان دهد تا تغییرات مطلوب را در روند فعالیت های خود ، در راستای تحقق بهتر اهداف و نظارت ایجاد کند .

در صورتی که معلم ، در فرآیند یادگیری با روش های متنوع ، از دانش آموز خود اطلاعات کافی جمع آوری نماید ، می تواند با تحلیل و ترکیب آن ها ، در خصوص یادگیری دانش آموز هم داوری نماید . لذا ، اطلاعات به دست آمده از ارزش یابی تکوینی قابلیت کاربرد در تصمیم گیری ها ی پایانی را نیز دارد . بر این اساس ، در برخی موارد معلم از ارزش یابی پایانی بی نیاز خواهد بود .

در این صورت ، ارزش یابی در خدمت یادگیری قرار می گیرد . یعنی ارزش یابی به گونه ای است که به یادگیری بهتر می انجامد . لذا قوت ها و ضعف های عملکرد دانش آموزان ، از این جهت بررسی می شود که برای برطرف کردن ضعف ها و یا بهبود قوت ها راه حل پیدا شود ،  نه این که صرفاً ضعف ها ویا قوت ها منعکس گردد. هم چنین در این الگوی ارزش یابی ، معلم با دانش آموزان در مسیر یادگیری حرکت می کند.

یاد دهی – یادگیری جریانی پیوسته و هدفمند است که  نقطه ی آغازی ونقطه ی پایانی دارد. به همین ترتیب ارزش یابی هم جریانی پیوسته است که از نقطه ی شروع یاد دهی – یاد گیری آغاز می شود کمک می کند تا بهتر به اهداف آموزشی برسیم . ارزش یابی زمانی برای یادگیری و در جهت بهبود یادگیری خواهد بود که از طریق ارائه ی باز خورد های پیوسته ، زمینه های توسعه و تعالی یادگیری دانش آموزان رافراهم کند ؛ و ارائه ی باز خورد های توصیفی پویایی ارزش یابی را ممکن می سازد.